Kablo Çeşitleri Rehberi: NYM, NYY, NYA, NYAF, TTR ve Halojensiz Kablolar

Elektrik tesisatında kablo seçimi iki soruya dayanır: Kablo nereye döşenecek ve ne kadar akım taşıyacak? İlk soru kablonun tipini (NYM, NYY, TTR ...), ikinci soru kesitini (1,5 mm², 2,5 mm² ...) belirler. Bu rehberde Türkiye'de en sık kullanılan kablo tiplerini, tip kodlarının ne anlama geldiğini ve hangi durumda hangisinin seçileceğini özetledik.

Tip kodları nasıl okunur?

Piyasada aynı kablo için iki ad birden kullanılır: Alman normundan gelen ad (NYM, NYY, NYA) ve Avrupa uyumlaştırılmış kodu (H05VV-U, H07V-K gibi). Avrupa kodunda H05 300/500 V'u, H07 450/750 V'u gösterir; V PVC'yi, sondaki U tek telli, R çok telli (örgülü), K ve F ise esnek çok telli iletkeni ifade eder.

Bina içi sabit tesisat: NYM (antigron)

NYM, PVC izoleli ve PVC dış kılıflı çok damarlı tesisat kablosudur (H05VV-U, 300/500 V). Konut ve iş yerlerinde sıva altında, sıva üstünde, kanal ve boru içinde kullanılır. Dış kılıfı sayesinde boru olmadan kelepçeyle sıva üstüne döşenebilir. Doğrudan toprak altına veya sürekli ıslak ortama döşenmez.

NYM kablo seçeneklerini inceleyin.

Toprak altı ve dış ortam: YVV (NYY) ve NAYY

YVV (NYY), 0,6/1 kV alçak gerilim güç kablosudur. Bina besleme hatları, bahçe ve otopark aydınlatması, pompa ve dış ünite beslemeleri gibi toprak altına, beton kanala veya tavaya döşenen hatlarda kullanılır. Toprak altında kablo kum yatağına alınır, üzerine koruma ve uyarı bandı konur. Yüksek kesitli uzun hatlarda bakır yerine alüminyum iletkenli NAYY da tercih edilebilir; alüminyumda aynı akım için bir üst kesit ve alüminyuma uygun pabuç gerekir.

YVV (NYY) kablo seçenekleri

Boru içi ve pano içi: NYA ve NYAF

NYA (H07V-U) tek telli, NYAF (H07V-K) çok telli ve esnek, tek damarlı PVC izoleli kablolardır; ikisi de 450/750 V'tur. Dış kılıfları olmadığından boru veya kanal içinde çekilirler. NYA sabit hatlarda şeklini korur; NYAF ise pano içi bağlantılar ve sık kıvrım gereken güzergâhlarda kolay çalışılır. NYAF uçlarına kablo yüksüğü takılmalıdır.

Tek damarlı kablolarda renk kuralı önemlidir: nötr mavi, koruma iletkeni sarı-yeşil; fazlar kahverengi, siyah ve gri ile ayrılır.

Seyyar ve hareketli bağlantılar: TTR

TTR (H05VV-F, 300/500 V) çok telli esnek bakır iletkenli bağlantı kablosudur. Uzatma kabloları, grup prizler, el aletleri, beyaz eşya ve armatür bağlantıları gibi fişle prize takılan cihazlarda kullanılır. Bina içine sabit hat olarak döşenmez; o iş için NYM vardır. Uzun uzatmalarda ve yüksek güçlü cihazlarda 3x1,5 yerine 3x2,5 mm² seçmek ısınmayı azaltır. TTR kablo seçenekleri

Toplu kullanım alanları: halojensiz kablolar

PVC kablolar yandığında yoğun duman ve aşındırıcı halojen gazları çıkarır. Hastane, okul, AVM, otel, otopark ve metro gibi insanların toplu bulunduğu yapılarda bu nedenle halojensiz (LSZH/HFFR) kablolar kullanılır:

• NHXMH: Bina içi sabit tesisatta NYM yerine.
• N2XH: XLPE izoleli, 0,6/1 kV halojensiz güç kablosu; besleme hatları.
• Halojensiz TTR muadilleri: Cihaz ve uzatma bağlantıları.
• N2XH-FE180: Yangın altında 180 dakika devre bütünlüğü; acil aydınlatma, yangın pompası, duman tahliyesi gibi güvenlik sistemleri.

Damar sayısı ve kesit

3x2,5 gösterimi kabloda 2,5 mm² kesitli üç damar olduğunu belirtir. Tek fazlı devrede üç damar faz, nötr ve toprağı; üç fazlı devrede beş damar üç faz, nötr ve toprağı taşır. Konut tesisatında yaygın uygulama şöyledir:

• 1,5 mm²: Aydınlatma devreleri.
• 2,5 mm²: Priz devreleri.
• 4-6 mm²: Fırın, ocak, klima, şofben gibi yüksek güçlü cihaz hatları.
• 10 mm² ve üzeri: Daire ve tablo besleme hatları.

Bunlar başlangıç değerleridir. Kesin kesit; yükün akımı, hattın uzunluğu (gerilim düşümü), döşeme şekli ve sigorta değeri birlikte hesaplanarak belirlenir. Kuralı unutmayın: Sigortanın değeri, kablonun güvenle taşıyabileceği akımı aşmamalıdır.

Hızlı seçim tablosu

Tüm kablo tipleri için Kablolar kategorimize bakabilir, metraj ve kesit listenizle teklif isteyebilirsiniz.